Współcześnie rodzice wychowujący swoje dziecko mają coraz większą świadomość i często wiedzą jakich komunikatów czy metod nie chcą używać w relacji ze swoimi dziećmi.
Z drugiej strony trudno jest im określić w którym kierunku wychowanie miałoby podążać i właśnie tutaj jako taką alternatywną drogą jest pozytywna dyscyplina.
Metoda oparta jest na psychologii Dreikusa i Adlera, którzy już w XX wieku twierdzili, że każdy ma prawo do godności i szacunku. W latach 80 nurt ten uporządkowała i rozbudowała Jane Nelsen dzięki czemu pomaga on wielu rodzinom na całym świecie.
Pozytywna dyscyplina jasno wskazuje, że dziecko które zachowuje się źle to dziecko zniechęcone czyli takie które szuka poczucia przynależności (do swojej rodziny, relacji, społeczeństw) i znaczenia (jestem ważny, mój wkład moja praca też jest ważna).
Jeśli dziecko z jakiegoś powodu czuje w sobie brak jednej z tych dwóch potrzeb zmienia swoje zachowanie na takie, które jest często dla rodzica trudne. Nie robi tego jednak rodzicowi na złość, lecz aby odzyskać przynależność i znaczenie.
Jane Nelsen mówi o tzw. czterech błędnych strategiach dziecka w celu odzyskania wyżej wskazanych potrzeb i powrócenia do relacji..
- Uwaga np. sytuacje w których rodzice rozmawiają a dziecko co chwilę przerywa rozmowę swoimi pytaniami, mimo, że zna odpowiedź.
- Władza – robienie czegoś bardzo powoli przez dziecko w celu pokazania, że rodzic nie ma nad nim kontroli.
- Zemsta – mówienie do rodzica słów: jesteś głupi, nienawidzę Cię.
- Brak wiary w siebie – komunikaty dziecka: nie umiem tego zrobić, to za trudne.
To co widzisz jako rodzic jest tylko szczytem góry lodowej. Kluczowe jest co znajduje się w niewidocznym polu. Tylko jak to zrobić?
W pierwszym kroku sprawdź, jako rodzic, co czujesz słysząc dane słowa lub widząc daną sytuację.
- Uwaga – rodzic czuje: irytację, rozdrażnienie, zmartwienie, poczucie winy.
- Władza – rodzic czuje się: sprowokowany, podjudzony, zagrożony, pokonany.
- Zemsta – rodzic czuje: zranienie, zniechęcenie, niedowierzanie, rozczarowanie.
- Brak wiary – rodzic czuje: bezradność, poczucie beznadziei, rozpacz, uczucie bycia wybrakowanym rodzicem.
Drugim krokiem jest sprawdzenie co robi dziecko w reakcji na moje słowa czy reakcje. W jaki sposób zmienia się jego postawa, jakie kroki podejmuje.
- Uwaga – dziecko na chwilę reaguje na komunikat rodzica, jednak po chwili znowu wraca do swojego zachowania.
- Władza – dziecko intensyfikuje swoje zachowanie ukazując bunt lub staje się totalnie posłuszne
- Zemsta – dziecko zaczyna niszczyć rzeczy, eskalować, rani innych swoimi słowami lub czynami
- Brak wiary – dziecko popada w apatie, wycofanie i bezradność
Przejście przez te dwa kroki powoduje, że jako rodzic mogę podjąć decyzję jakie narzędzie zastosować, aby pomóc dziecku wrócić do relacji.
Przykładowe narzędzia poniżej:
- Uwaga – zauważ dziecko np. poprzez drobny niewerbalny gest jak położenie ręki na głowie czy ramieniu dziecka lub zaplanuj specjalny czas który spędzicie 1 na 1.
- Władza – zdecyduj co Ty zrobisz i powiedz o tym dziecku np. czuję złość i potrzebuję teraz chwili przerwy, dlatego idę do drugiego pokoju lub np. dawaj ograniczony wybór np. czy ubierasz koszulkę zieloną czy niebieską.
- Zemsta – odnieś się do zranionych uczuć „Wydaje mi się, że słyszę, że jest Ci smutno. Czy chcesz o tym porozmawiać?”. W tym punkcie szczególnie unikaj kar i nagród.
- Brak wiary – doceniaj każdą podejmowaną próbę lub zaplanujcie dane zadanie na małe etapy.
Kluczowe jest to, aby w tym wszystkim zachować komunikat, który jest jednocześnie uprzejmy oznaczający akceptację jego uczuć i ich uznanie oraz stanowczy oznaczający szacunek do norm, zasad.
Akceptuję uczucia i jednocześnie nie zgadzam się na dane zachowanie np. bardzo Cię kocham i widzę Twój smutek, natomiast nie zgadzam się na rzucanie zabawkami.
Pozytywna dyscyplina jest metodą, która skupiona jest na budowaniu kompetencji dziecka oraz jego sprawczości. Dziecko w sposób naturalny będzie dążyć do współpracy, jeśli jego potrzeba przynależności oraz znaczenia zostanie zaspokojona w zdrowy sposób.
